Laat ik vooropstellen dat in mijn optiek God niet de oorzaak is van het menselijk lijden, een overtuiging die ook niet tegen Schrift of Traditie ingaat. Maar in plaats van ons te verlaten op autoriteiten is het wellicht goed om enkele ogenblikken analogieën te spreken. Want laten we ons God voorstellen als onze aardse vader. Mijn vader heeft me toen ik jong was dikwijls gezegd; ‘Niet met je handen aan het fornuis komen’. Als ik dat vervolgens toch deed, uit ongehoorzaamheid of nieuwsgierigheid, is het dan de schuld van mijn vader dat ik mijn hand verband?
Misschien dat vader zelfs af en toe een ‘pijnlijke ervaring’ toeliet voor mijn eigen bestwil. Dat zal hij zelf ongetwijfeld ook niet prettig hebben gevonden, maar het was kennelijk nodig zodat ik via het bekende principe van ‘trial and error’ zelf ervoer waarom iets moet zijn zoals het is.
God veroorzaakt dus geen lijden, hij laat het toe.
Waarom zit er pijn/lijden in de schepping?
Bovenstaande is nog steeds mysterieus en laat ons nog altijd zitten met de vraag waarom God de schepping niet zonder pijn en lijden heeft geschapen. Waarom stond de appelboom, de verboden vrucht, in de Tuin van Eden? Deze vraag zullen we waarschijnlijk niet volledig kunnen beantwoorden, maar boven ons menselijk besef uit heeft deze boom in het heilsplan van God een bedoeling. Overigens is het opvallend dat God tot Adam en Eva spreekt; ‘Omdat jullie dit gedaan hebben, vervloekt zij…’. Hij zegt dus niet: ‘Ik zal jullie vervloeken’. Daarmee bedoel wordt duidelijk dat de val van de mens de consequentie is van zonde, meer dan van een Goddelijke straf.
Ook paus Johannes Paulus II was ervan overtuigd dat God mensen niet naar de hel stuurt. Meer dan een feitelijke verblijfplaats is de hel de welovertuigende keuze om God te verwerpen en om te leven met de consequenties van zonde. Daarmee is de hel een compliment voor de waardigheid van de menselijke vrijheid. God houdt zoveel van ons dat hij ons niet dwingt om met hem in de Hemel te wonen. Want als er geen hel was, kan ik God dan daadwerkelijk liefhebben en een overtuigde keuze voor God maken? Wat voor een vreemde keuze zou ik hebben als er slechts een hemel was! Wellicht dat het lijden en de pijn dus nauw verbonden zijn met de menselijke vrijheid.
Waarom gebeuren er 'kwade dingen' met 'goede mensen'?
Toch blijft een belangrijk aspect van menselijk lijden achterwegen. Waarom gebeuren er slechts dingen bij goede mensen? Ook bij deze vraag is het goed ons tot het Bijbelboek Genesis te wenden. Daarin staat dat God de schepping en de mens perfect creëerde. Iedere Scheppingsdaad werd gevolgd met de woorden ‘En God zag dat het goed was’. De tuin van Eden is dus een perfect gebalanceerd en absoluut fantastisch kunstwerk. De mensheid, acterend onder zijn eigenlijke bedoeling, schopt de boel echter in de war. Zonde is de ‘ontgoddelijking’ van de Schepping. Een daad die niet zozeer persoonlijk is en vervolgens ook slechts persoonlijke gevolgen heeft. Nee, de daad van de mensheid gooide het hele universum, de hele Schepping in de war. Het klutste het aanvankelijk perfecte kunstwerk, er ontstond een rimpeling in de gladde huid. Lijden, zonde, kwaad etc. zijn de persoonlijke mens overstijgende gevolgen. Ziekte, lijden en sterven zijn er onderdeel van.
Nu komt echter het goede nieuws. God heeft zich bij zijn gevallen mensen gevoegd in het lijden op het kruis. Hoe slecht de situatie ook wordt, Christus zal ons nooit loslaten. En alsof dat niet genoeg is overwon Christus door zijn Verrijzenis voor ons de dood. Hij nam de macht over van de immer aanwezige zonde. Over de door de mensheid aangebrachte rimpel werd nu wereldwijd de Goddelijke genade gestrooid door de gehele tijd heen. Dat heeft de rimpeling niet volledig doen verdwijnen; ziekte, dood en lijden blijven aanwezig. Toch is het eindpunt, bereikbaar ondanks alle zonden die de mensheid intrinsiek in zich blijft dragen, dat Christus de rimpeling gladstrijkt op het einde van ons leven en totaal overwint en wegvaagt in het einde van de tijd.
Goede werken
Belangrijke vraag is dus of wij kiezen voor de keuze van Adam (mens-zijn, zonde) of voor de overwinning van Christus (Godheid, overwinning). Onze dagelijkse keuzes voor ‘goed’ of ‘fout’ zijn belangrijke indicatoren hiervoor. Zeker voor katholieken nemen de ‘goede werken’ een belangrijke plek in. Toch heeft ook het Concilie van Trente verklaart dat slechts door genade en geloof we bevrijdt worden, hoe protestants dat misschien ook in aanzet mag klinken. Goede werken en de Sacramenten dragen aan dit proces absoluut bij. Bovendien ligt de nadruk bij protestanten op ‘genade en geloof alleen’. Het katholieke accent ligt hier dat we verlost worden door genade alleen, echter via door geloof geïnspireerde werken. De rol van de Heilige Geest is daarbij essentieel. Genade injecteert geloof, hoop en liefde in ziel. Deze op hun beurt zetten aan tot goede werken, zodat ze hun bedoeling hebben in het werk dat Christus reeds voor ons heeft verricht.
Op het Concilie van Trente wordt bevestigd dat, zelfs wanneer we in doodszonde vervallen en dus niet langer in staat van genade verkeren, het geloof aanwezig blijft in de ziel en voortdurend zijn vertrouwen op God blijft stellen. We vertrouwen in diegene die via het doopsel in ons het werk van verlossing begon. We vragen Hem het tot voltooiing te brengen. Verlossing is dus niet primair onze eigen verdienste, maar het werk van God in ons. Het is een gratis gave en God zal nooit ophouden te werken in dit gehele proces. Dus geloof dat in ons werkt, ook wanneer we in zonde zijn, leidt ons terug naar de verzoening met God en de Kerk. Geloof is dus essentieel, juist in duisternis en lijden.
We ervaren de zaden van Geloof in de vreugde van het leven. Het wordt verder aangewakkerd in woord en sacrament. En wordt getest en gesterkt door beproevingen. Doel van het christendom zijn niet de uitdagingen, noch het lijden. Het doel van het christendom is vertrouwen op de goedheid van God, zelfs midden in onze zwaarste beproevingen van lijden en pijn.
Bovenstaande is nog steeds mysterieus en laat ons nog altijd zitten met de vraag waarom God de schepping niet zonder pijn en lijden heeft geschapen. Waarom stond de appelboom, de verboden vrucht, in de Tuin van Eden? Deze vraag zullen we waarschijnlijk niet volledig kunnen beantwoorden, maar boven ons menselijk besef uit heeft deze boom in het heilsplan van God een bedoeling. Overigens is het opvallend dat God tot Adam en Eva spreekt; ‘Omdat jullie dit gedaan hebben, vervloekt zij…’. Hij zegt dus niet: ‘Ik zal jullie vervloeken’. Daarmee bedoel wordt duidelijk dat de val van de mens de consequentie is van zonde, meer dan van een Goddelijke straf.
Ook paus Johannes Paulus II was ervan overtuigd dat God mensen niet naar de hel stuurt. Meer dan een feitelijke verblijfplaats is de hel de welovertuigende keuze om God te verwerpen en om te leven met de consequenties van zonde. Daarmee is de hel een compliment voor de waardigheid van de menselijke vrijheid. God houdt zoveel van ons dat hij ons niet dwingt om met hem in de Hemel te wonen. Want als er geen hel was, kan ik God dan daadwerkelijk liefhebben en een overtuigde keuze voor God maken? Wat voor een vreemde keuze zou ik hebben als er slechts een hemel was! Wellicht dat het lijden en de pijn dus nauw verbonden zijn met de menselijke vrijheid.
Waarom gebeuren er 'kwade dingen' met 'goede mensen'?
Toch blijft een belangrijk aspect van menselijk lijden achterwegen. Waarom gebeuren er slechts dingen bij goede mensen? Ook bij deze vraag is het goed ons tot het Bijbelboek Genesis te wenden. Daarin staat dat God de schepping en de mens perfect creëerde. Iedere Scheppingsdaad werd gevolgd met de woorden ‘En God zag dat het goed was’. De tuin van Eden is dus een perfect gebalanceerd en absoluut fantastisch kunstwerk. De mensheid, acterend onder zijn eigenlijke bedoeling, schopt de boel echter in de war. Zonde is de ‘ontgoddelijking’ van de Schepping. Een daad die niet zozeer persoonlijk is en vervolgens ook slechts persoonlijke gevolgen heeft. Nee, de daad van de mensheid gooide het hele universum, de hele Schepping in de war. Het klutste het aanvankelijk perfecte kunstwerk, er ontstond een rimpeling in de gladde huid. Lijden, zonde, kwaad etc. zijn de persoonlijke mens overstijgende gevolgen. Ziekte, lijden en sterven zijn er onderdeel van.
Nu komt echter het goede nieuws. God heeft zich bij zijn gevallen mensen gevoegd in het lijden op het kruis. Hoe slecht de situatie ook wordt, Christus zal ons nooit loslaten. En alsof dat niet genoeg is overwon Christus door zijn Verrijzenis voor ons de dood. Hij nam de macht over van de immer aanwezige zonde. Over de door de mensheid aangebrachte rimpel werd nu wereldwijd de Goddelijke genade gestrooid door de gehele tijd heen. Dat heeft de rimpeling niet volledig doen verdwijnen; ziekte, dood en lijden blijven aanwezig. Toch is het eindpunt, bereikbaar ondanks alle zonden die de mensheid intrinsiek in zich blijft dragen, dat Christus de rimpeling gladstrijkt op het einde van ons leven en totaal overwint en wegvaagt in het einde van de tijd.
Goede werken
Belangrijke vraag is dus of wij kiezen voor de keuze van Adam (mens-zijn, zonde) of voor de overwinning van Christus (Godheid, overwinning). Onze dagelijkse keuzes voor ‘goed’ of ‘fout’ zijn belangrijke indicatoren hiervoor. Zeker voor katholieken nemen de ‘goede werken’ een belangrijke plek in. Toch heeft ook het Concilie van Trente verklaart dat slechts door genade en geloof we bevrijdt worden, hoe protestants dat misschien ook in aanzet mag klinken. Goede werken en de Sacramenten dragen aan dit proces absoluut bij. Bovendien ligt de nadruk bij protestanten op ‘genade en geloof alleen’. Het katholieke accent ligt hier dat we verlost worden door genade alleen, echter via door geloof geïnspireerde werken. De rol van de Heilige Geest is daarbij essentieel. Genade injecteert geloof, hoop en liefde in ziel. Deze op hun beurt zetten aan tot goede werken, zodat ze hun bedoeling hebben in het werk dat Christus reeds voor ons heeft verricht.
Op het Concilie van Trente wordt bevestigd dat, zelfs wanneer we in doodszonde vervallen en dus niet langer in staat van genade verkeren, het geloof aanwezig blijft in de ziel en voortdurend zijn vertrouwen op God blijft stellen. We vertrouwen in diegene die via het doopsel in ons het werk van verlossing begon. We vragen Hem het tot voltooiing te brengen. Verlossing is dus niet primair onze eigen verdienste, maar het werk van God in ons. Het is een gratis gave en God zal nooit ophouden te werken in dit gehele proces. Dus geloof dat in ons werkt, ook wanneer we in zonde zijn, leidt ons terug naar de verzoening met God en de Kerk. Geloof is dus essentieel, juist in duisternis en lijden.
We ervaren de zaden van Geloof in de vreugde van het leven. Het wordt verder aangewakkerd in woord en sacrament. En wordt getest en gesterkt door beproevingen. Doel van het christendom zijn niet de uitdagingen, noch het lijden. Het doel van het christendom is vertrouwen op de goedheid van God, zelfs midden in onze zwaarste beproevingen van lijden en pijn.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten