De reacties op @pontifex

Terwijl heel Nederland gniffelend zat te wachten op het door de Maya’s aangekondigde ‘einde ter tijden’ gaf de paus voor zijn meest nabije medewerkers de traditionele kersttoespraak. In de politiek en economie is het richting kerst rustig en dat betekent komkommertijd voor de media. Ongetwijfeld heeft een wakkere journalist in Rome gedacht ‘de paus heeft een toespraak, dat moet verdraaid kunnen worden tot een leuk voorpagina-artikel’. En zo geschieden…

Zoals verwacht vermelden zowel nu.nl als nos.nl dat de paus vindt dat homoseksuelen ‘de essentie van het menselijk wezen’ vernietigen. Dat is zeker in Nederland natuurlijk ammunitie voor een ronkend artikel. Ik las de eerste berichten over de toespraak tijdens vergaderingen in Den Haag en schrok. Als Limburgse jongen die loyaal probeert te zijn aan de Kerk maar óók eerlijk is over zijn gevoelens voor mannen zorgen berichten die een combinatie tussen beide leggen (en die zijn er nogal) meestal voor veel gedoe. Het brengt me namelijk niet zelden in een ongemakkelijk dualisme. Een tweet op hoge poten was dan ook snel geplaatst. Aangespoord door reacties van followers heb ik bij thuiskomst de tekst van de paus opgezocht en gelezen. Een korte reactie.

Wat de paus zei

De paus haalt in zijn toespraak aan dat het geslacht ‘man’ dan wel ‘vrouw’ is gegeven door de natuur. Het is geen (in ieder geval niet alleen) een sociale rol dan wel menselijke constructie. Daarmee verwerpt de paus het eenzijdige concept van gender. Hij stelt dat het geslacht een gegeven feit is en daarmee een natuurlijk realiteit. De paus koppelt daar de christelijke visie van een Scheppende God aan vast die de mens schiep als zijnde man en vrouw. Wanneer de mens dit gegeven betwijfeld wordt het slechts geest en wil en wordt het lichamelijk gegeven dus radicaal ontkent. De paus noemt dit een ‘manipulatie van de natuur’. Daarmee stelt de paus dus niet, zoals nu.nl en de NOS wel doen, dat homo’s de natuur manipuleren noch dat ze de menselijke natuur aantasten. De paus probeert met deze redenering slechts te benadrukken dat man en vrouw bij elkaar horen. Man en vrouw behoren bij elkaar omdat ze in principe de vrucht van voortplanting in zich dragen. Het gegeven dat man en vrouw natuurlijk is lijkt geen vreemde uitspraak. In de gehele biologische ordening zijn man en vrouw op elkaar gericht voor voortplanting en daarmee is wat wij noemen heteroseksualiteit de norm. Dat kan mijn inziens simpelweg niet ontkend worden. Daarmee zijn man, vrouw en kinderen het natuurlijke huisgezin. Dat heeft de paus nogmaals gedefinieerd in zijn toespraak.

Maar homo’s dan?

Wanneer je het woord ‘homo' dan wel ‘gay’ intoetst bij het doorzoeken van de toespraak van de paus op internet zal dat nul zoekresultaten tot gevolg hebben. De paus heeft het woord namelijk niet gebruikt. Hij heeft in reactie op ontwikkelingen in onder andere Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk alleen de natuurlijke orde weergegeven. Maar iedereen weet dat de paus zich met het schetsen daarvan afzet tegen homoseksualiteit. Homoseksualiteit is volgens de kerkleer iets tegen-natuurlijks, iets dat tegen de door God gewilde scheppingsorde ingaat en niet past bij de opdracht die God de mens bij zijn creatie gaf.

De polemiek over dat thema is zeer uitvoerig. Sterker nog; boekenkasten zijn er door zowel voor- als tegenstanders volgeschreven. Nieuwe argumenten worden nauwelijks nog gevonden. Ik blijf de Bijbelse fundering voor afwijzing van homoseksualiteit mager vinden. Zelfs de meest forse evangelische christen zal zeggen dat de primaire bedoeling van de Bijbel is het Godsplan bloot te leggen. Dat plan wordt gevonden in de continue lijnen van de Bijbel (‘whole of scripture’), niet in geïsoleerde verzen die uit hun context worden gehaald. De fragmenten die handelen over homoseksualiteit zijn incidenteel en beperkt. Bovendien moeten ze in hun historische context worden geplaatst. Vaak brengt die historische context namelijk bijzondere nuanceringen aan bij wat er eigenlijk wordt bedoeld met bepaalde uitspraken. Ik ga hier niet in op de summiere Bijbelverzen die aan de kwestie homoseksualiteit worden besteed. Wel verwijs ik graag naar het interessante boek Adam en Evert (http://www.adamenevert.nl/). Graag sluit ik me tevens aan bij de woorden van wijle pater Jan van Kilsdonk SJ dat homoseksualiteit wellicht moet worden beschouwd als een variatie op de eigenlijke schepping. Iets dat dus niet zo bedoeld is maar daarmee nog niet onwenselijk. Een andere jezuïet, de recent overleden kardinaal Martini, opperde zowel tijdens zijn werkzame leven als in zijn laatste levensdagen dat de Kerk haar positie richting homoseksualiteit moet heroverwegen. Is het, zo opperde de kardinaal, niet beter wanneer ook homo’s worden gestimuleerd tot een liefdevolle monogame relatie waarbij trouw aan elkaar en oprechte liefde wordt vormgegeven? In recente encyclieken en commentaren heeft ook de paus aangegeven dat voortplanting als hoofddoel van het huwelijk tekort doet aan de oprechte liefde die man en vrouw voor elkaar hebben. Het huwelijk is meer dan voortplanting. Dat laat ook een opening richting acceptatie van liefdevolle monogame homorelaties. Daarbij zou het mijn voorkeur verdienen wanneer het traditionele huwelijk iets blijft voor man en vrouw. Een kerkelijke zegening van een duurzame monogame relatie tussen twee mannen dan wel vrouwen die gelijk de morele kerkelijke verwachtingen voor hetero’s hun relatie vorm geven zou wel een grote persoonlijke wens van me zijn. Die constructie doet mijn inziens het meeste recht aan de uniciteit van beide liefdesvormen.          

   

Tenslotte hecht ik eraan te melden dat ik het veelzeggend vind dat de vier Evangelies niets vermelden over homoseksualiteit. Jezus had een veel belangrijkere boodschap te melden: God houdt van ons allemaal zonder terughoudendheid. Deze liefde zou ons moeten inspireren de ander lief te hebben als onszelf. Dat is een prachtige boodschap. Wellicht goed wanneer de paus dié boodschap iets meer centraal laat staan in belangrijke toespraken zoals deze. Dat neemt niet weg dat we als katholieken alert moeten zijn voor de grove verdraaiingen die de media nogal snel lijkt te hebben inzake visies van de paus.