‘Wie ben ik om ze te veroordelen?’ Het zijn de
karakteristieke zachte woorden van paus Franciscus over hoe er met homoseksuele
mensen moet worden omgegaan. Steevast kiest de paus bij moeilijke vraagstukken
voor zachtheid en barmhartigheid: ‘wie ben ik om ze te veroordelen?’ Geen
theologische exercitie, geen morele oefeningen, geen beroep op zware theorieën
zoals de natuurwet of het leergezag.
De Nederlandse media en diverse deskundologen die de revue
passeren spreken van een koerswijziging, van een nieuwe stap voor de kerk én
voor homo’s. Dat beeld behoeft mijn inziens enige nuancering. Laat ik voorop
stellen dat ik als katholiek én homo zeker blij ben met de zachtheid van deze
paus op een voor de kerk zo lastig thema: een thema waar woorden al snel hard en
afstandelijk klinken. In dat opzicht is het zeker een heugelijke dag en heb ik
genoten van de paus. Er kan echter in alle oprecht niet gesproken worden van
een koerswijziging. De paus zegt namelijk helemaal niets nieuws! Zo stelt de
paus dat homo’s niet uitgesloten noch gemarginaliseerd mogen worden en dat er
mag geen geweld tegen ze mag worden gebruikt. Dat is zo Bijbels als maar zijn
kan, want geen enkel mens mag worden uitgesloten en tegen niemand mag
geweld worden gebruikt. Vervolgens erkent de paus zonder dralen dat ‘homo
zijn’ geenszins verkeerd is. Ook hier niets nieuws onder de zon, want in de
catechismus van de Katholieke Kerk staat klip en klaar dat een homoseksuele
geaardheid (aangeboren) niet als een zonde als zodanig kan worden beschouwd. Combineer
dit alles met de nadruk die de paus op het aloude christelijke begrip
barmhartigheid legt en een logische uitspraak is geboren: ‘Wie ben ik om
ze te veroordelen?’
Volledigheidshalve moet worden opgemerkt dat paus Franciscus
ook het andere deel van de leer zoals die bestaat heeft aangehaald, namelijk
dat de kerk leert dat homoseksuele handelingen als zodanig een zonde zijn omdat
ze niet overeenstemmen met de natuurwet en de eisen van het huwelijk zoals de
kerk die stelt. Dus wellicht geen veroordeling, maar wel een afwijzing. Óók van
deze paus.
Terechte vraag is: waarom is het dan voorpaginanieuws op de
NOS dat de paus vindt dat homo’s niet veroordeeld mogen worden? Het is in de
kern allemaal terug te voeren tot het oude Franse spreekwoord: ‘C'est le ton
qui fait la musique’, oftewel het is de toon die de muziek maakt. Vorige
pausen, zeker emeritus-paus Benedictus, zouden begonnen zijn bij de stevige
afwijzing (theologisch funderen waarom homoseksualiteit niet kan), gevolgd door
de christelijke oproep tot respect en zachtheid. Paus Franciscus begint echter
bij die oproep tot respect en zachtheid, waarbij als het ware het venijn in de
staart zit door ergens in de laatste zin wél te benadrukken dat het praktiseren
van homoseksualiteit een zonde is.
Conclusie: beide pausen zijn, zoals dat ook hoort in een
kerk van tradities en een constante leer, eenduidig over
de leer. Ze zijn echter niet eenstemmig! De vorige
paus verwoordt meer als een professor in de theologie, de huidige paus meer als
een pastor uit een grote stad. Het verschil tussen beiden zit hem dan niet
zozeer in wát men zegt, maar in hóe men het zegt. Dat is echter een subtiliteit die
vandaag in de berichtgeving niet helemaal naar voren kwam.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten