Duistere nacht

In de maanden oktober en november werken de herfstachtige weersomstandigheden veel mensen op de zenuwen. Waar september nog tekenen van nazomeren vertoond en december alweer erg gezellig is, zo zijn de twee maanden daartussen somber. We staan vaker stil bij negatieve zaken. Twijfels over allerlei zaken komen in alle heftigheid op en we realiseren ons net iets vaker de duisternis om ons heen. Dat alles wordt voor katholieken nog eens versterkt doordat op 2 november Allerzielen wordt gevierd, een dag waarop alle overleden worden herdacht met bijbehorende emoties. 

Duisternis. Duisternis is een woord dat in het Evangelie op een cruciaal moment wordt gebruikt, namelijk wanneer het overlijden van Jezus nabij is. ‘Het was omtrent het zesde uur. Er viel een duisternis over heel de streek, tot aan het negende uur toe doordat de zon geen licht meer gaf’ (Luc.23:44-46). Ook in ons eigen leven ervaren we deze momenten van duisternis. Duisternis in tijden van ramp en tegenspoed. Duisternis wanneer ziekte en dood om zich heen grijpt. Duisternis wanneer we ons verlaten voelen, geen uitweg meer zien en twijfel de enige constante is. 

Ieder mens maakt in zijn leven donkere nachten mee. Nachten die lang duren, waarin twijfels opspelen, wanhoop zich soms meester van ons maakt en waarin niets meer lijkt zoals het was. Het liefste willen we vluchten voor die duisternis, ervoor weglopen. We verliezen onszelf dan in overmatig werken of andere vormen van afleiding. Tactieken die ons misschien even hoop bieden, maar die altijd onverbiddelijk worden ingehaald door de donkere nacht. Want die donkere nacht komt, we kunnen er helaas niet voor vluchten. We moeten erdoorheen.

Maar hoe lang duurt die donkere nacht? Ook hier horen we het Evangelie een antwoord geven. Want er staat dat de duisternis duurde tot aan het negende uur toe. Drie uur lang duurde de doodsstrijd van Jezus op het kruis en is de aarde donker. Vervolgens ligt Jezus drie dagen lang in het graf. Hij die nota bene zelf het Licht is; ook hij moest door de donkere nacht van een zwaar lijden omdat hij zich met het menszijn had verenigd. Ook hij kon daarom niet vluchten voor donkere passages, voor twijfel, pijn en sterven.

Deze blog klinkt misschien erg droevig en zwaar. Want is er dan geen hoop? Is er dan geen einde aan pijn, lijden en duisternis? Jawel, alleen werkt het niet zo als in de meeste films. Het gaat niet altijd van goed, naar wat minder naar weer geweldig goed (‘happy end’, ‘ze leefde nog lang en gelukkig’). Door geloof, liefde en trouw moeten we de duisternis overwinnen, moet het lijden worden gedragen. Een ziekte, plotsklaps overlijden of andere vormen van tegenslag moeten met geduld en in vertrouwen worden gedragen. Wie dat probeert, om te leven zoals Jezus ondanks alle tegenslagen, die heeft in zijn hart een bron van licht die uiteindelijk de donkere nacht zal overwinnen. Niet makkelijk en snel, maar in een stevige duurloop die veel van ons vraagt. Die ook véél moeilijker is dan het hier nu lijkt. Maar waarvan de finish uiteindelijk geluk zal zijn.

Misschien past dergelijke zwaarmoedigheid niet in deze tijd waarin geluk en vreugde zo dominant zijn en soms een beetje als een recht worden gezien. Maar iedereen realiseert zich dat het niet altijd fijn kan gaan in ons leven. Dat mooie periodes worden afgesloten en als opvolger duisternis kennen. Maar dat ook die duisternis weer zal verdwijnen voor nieuwe momenten van geluk. Want zoals in het boek Prediker in hoofdstuk drie staat: ‘Alles heeft zijn tijd’

Alles heeft zijn tijd

Voor alles wat gebeurt is er een uur,
een tijd voor alles wat er is onder de hemel. 
2 Er is een tijd om te baren
en een tijd om te sterven,
een tijd om te planten
en een tijd om te rooien. 
3 Er is een tijd om te doden
en een tijd om te helen,
een tijd om af te breken
en een tijd om op te bouwen. 
4 Er is een tijd om te huilen
en een tijd om te lachen,
een tijd om te rouwen
en een tijd om te dansen. 
5 Er is een tijd om te ontvlammen
en een tijd om te verkillen,
een tijd om te omhelzen
en een tijd om af te weren. 
6 Er is een tijd om te zoeken
en een tijd om te verliezen,
een tijd om te bewaren
en een tijd om weg te gooien. 
7 Er is een tijd om te scheuren
en een tijd om te herstellen,
een tijd om te zwijgen
en een tijd om te spreken. 
8 Er is een tijd om lief te hebben
en een tijd om te haten.
Er is een tijd voor oorlog
en er is een tijd voor vrede.

Of zoals The Byrds het in december 1965 al zongen, gebaseerd op deze tekst uit Prediker: Turn, Turn Turn!